Sporda teknoloji "VAR"

Futbolda hatalı kararların azaltılması için Video Yardımcı Hakem sistemine geçiş çalışmaları yürütülürken voleybol, tenis, basketbol ve atletizm gibi birçok spor branşında teknolojiden yardım alınıyor

24 Ocak 2017 Salı - 11:45

Spor müsabakalarında önemli hataların azaltılması ve  hakemlere yardımcı olması amacıyla birçok branşta teknolojiden faydalanılıyor.
 
Sporda elde edilen başarıların yanı sıra uygulamaya geçirilen  teknolojik programlar da sporcu, antrenör ve hakemlere önemli ölçüde yardımcı  oluyor.
 
Bilgisayar destekli program ve uygulamaların büyük çoğunluğu  hakemlerin daha doğru karar vermelerine imkan sunduğu gibi, takım ya da  sporcuların da daha az puan kaybı yaşayarak mağdur olmasının önüne geçiyor.
 
Teniste ilk kez 2006 yılında grand slam turnuvası ABD Açık'ta  kullanılan "şahin gözü" (hawk eye), hakemlerin kararlarını kolaylaştırıyor. Şahin  gözü, teniste topun içeride mi dışarıda mı olduğuna ilişkin sporcuların itiraz ve hakem kararında önemli rol oynuyor. Uygulamayla sporcuların yanı sıra hakemler ve  müsabakayı tribünden veya televizyondan takip eden izleyiciler de topun içeride  olup olmadığını görebiliyor. Tenisçiler, 3 boyutlu (3D) bilgisayar  simülasyonundan oluşan Şahin gözü sayesinde, hakemin kararına her sette 3 kez  itiraz edebiliyor.
 
Şahin gözü voleybolda ise topun içeride veya dışarıda olması,  oyuncunun fileyle teması ve serviste çizgiye basması durumlarında hakemlere  kolaylık sunuyor.
 
Basketbolda ise hakem, anlık gelişen pozisyonlarda, masa görevlisinin  önünde bulunan ekrandaki görüntüyü izleyip kesin bir karara varıyor. Topun,  oyuncunun elinden çembere doğru çıktığı anda hücum süresinin ile oyun süresinin  dolup dolmadığı, oyuncunun topa sahip olduğu anda oyun alanını sınırlayan  çizgilere basıp basmadığı veya topun hangi oyuncudan çıktığı gibi durumlarda  hakemin tereddütleri varsa ya da şut saati konusundaki anlaşmazlıklarda, maçı  yöneten hakem saha kenarındaki ekrandan pozisyonu tekrar izleyerek karar veriyor.
 
Güreşte de basketbol gibi video görüntüsünden yararlanılıyor.  Antrenörler, karara itiraz ettiğinde minder ve masa hakemleri görüntüleri tekrar  izleyerek itiraz edilen sporcunun lehine ya da aleyhine puan verebiliyor.
 
Atletizm ve binicilikte ise "foto finiş" sistemi, ipi hangi atletin ya  da atın göğüslediğini belirlemeye yardımcı oluyor. Bitiş çizgisinde çekilen  fotoğraf, bilgisayar ortamına aktarılarak yarışı hangi sporcu ya da atın önde  bitirdiği tespit ediliyor.
 
Futbol "VAR"ı tartışıyor
 
Futbol dünyası, son yıllarda tartışmalı hakem kararlarının en aza  indirilmesi için farklı uygulamalar üzerinde çalışıyor.
 
Daha önce 5 ve 6. hakem gibi kale arkası hakem uygulaması denenen  futbolda, yanlış karar tartışmalarının giderilememesi üzerine yeni çalışmalar  gündeme taşındı.
 
Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA) başta olmak üzere  futbolun üst yönetimi, hakemlere yardımcı olması amacıyla geliştirilen Video  Yardımcı Hakem (VAR) uygulamasına geçmeyi planlıyor.
 
FIFA Başkanı Gianni Infantino'nun da üzerinde çalıştığı VAR sistemi  gol, penaltı, kırmızı kart kararı gibi önemli tartışmalı durumlarda hakemlerin  daha sağlıklı karar vermelerine yardımcı olacak.
 
Video Yardımcı Hakem sisteminde kontrol odasındaki iki hakemden biri  maçı analiz edip, gerektiğinde hakeme bilgi verirken, diğeri de oyunu takip  edebilecek. Kontrol odasından gelen bilgi üzerine, maçı yöneten hakem, saha kenarındaki ekrandan pozisyonu izledikten sonra kararını verebilecek.
 
Stat çatısına yerleştirilen yüksek kare çekim özelliğine sahip  kameralar, topun hareketlerini kayıt altına aldığı bu bilgisayar sisteminde,  topun çizgiyi geçip geçmediği bilgisini bir saniye içerisinde hakemin kol saatine  titreşimli olarak gönderebilecek.
 
Gol çizgisi teknolojisi daha önce Brezilya'da düzenlenen 2014 FIFA  Dünya Kupası'nda, şahin gözü ise Fransa'da düzenlenen 2016 Avrupa Futbol  Şampiyonası'nda (EURO 2016) kullanılmıştı.
 
Öte yandan VAR'a benzer bir uygulama şahin gözü teknolojisi futbolda,  İngiltere Premier Ligi'nde kullanılıyor.